Tiyatro

Traianus Tapınağı

Bergama Müzesi'nden

Günümüzde izmir iline bağlı bir ilçe olan Bergama'nın kuruluş öyküsü Ege uygarlığının ilk dönemlerine kadar uzanır. Eskiçağda Pergamion olarak adlandırılan Bergama, Dikili kıyılarından yaklaşık 30 km içeride Anadolu'nun Misya diye adlandırılan bölgesindedir. Kent Pergamon ya da Pergamos adını bir söylence kahramanı olan Pergamos'tan alır. Pergamos, Teuthrania kralını öldürdükten sonra ele geçirdiği kente kendi adını vermiştir. Başka bir söylenceye göre de Teuthrania Kralı Grynos komşularıyla giriştiği savaşta Pergamos'tan yardım istemiş, zaferden sonra iki kent kurdurarak birine dostunun onuruna Pergamon, ötekine de Gryneion adını vermiştir.

Yazılı belgeler ilk kez İ.Ö. 4. yüzyılın başlığında Bergama'dan söz eder. Kent daha sonra Büyük İskender'in ardından kurulan Bergama Krallığı'nın başkenti ve Helen kültürünün önemli bir merkezi oldu. Bu dönemde saray, tapınak, tiyatro gibi yapılarla süslenerek, kule ve surlarla çevrildi. Bergama kenti, krallığın Roma'ya bağlanmasından sonra da Batı Anadolu'nun sayılı kentlerinden biri olmayı sürdürdü.

Bergamada ilk araştırma ve kazı çalışmaları 1878'de başlaı. Kazılar ve onarım çalışmaları günümüzde de sürdürülmektedir. Birkaç gelişim evresi geçiren kentin tarihini bu evrelere göre ele almak gerekir.

Bergama Akropolü, Eskiçağlarda kentler, savunmaya elverişli olduğu için çoğunlukla bir tepenin üzerinde kurulur, kent zamanla genişleyip, tepenin eteklerine doğru yayıldığı zaman tepenin üntünde kalan ilk yerleşim yerine "kentin yukarı bölümü" anlamına gelen "Akropol" denirdi. Antik Bergama kentinin Akropol'ü de Bakırçayı'nın suladığı ovaya egemen olan, 275 metre yükseklikte bir tepenin üzerinde yer alır. Kurulduğu alana göre düzenlenmiş kentlerin en iyi örneklerinden biridir. Yapıların bulunduğu yamaçlar dik olduğu için düzleştirilerek oluşturulan teraslar tek ya da iki katlı sundurmalarla güçlendirilmiştir.

Yukarı kente çıkılırken büyük kale kapısına varmadan solda Heroon'un kalıntıları bulunur. Heroon eski Yunan'da bir kahraman ya da yarı tanrı adına yapılmış kutsal yer ya da yapıdır. Dinsel törenin yapıldığı oda (kült odası) geniş bir ön galerinin arkasındadır. Heroon'un kuzeyinde Helenistik dönemden kalma bir dizi dikkandan oluşan uzun bir yapı yer alır.

Athena Tapınağı, kentin koruyucusu sayılan akıl ve savaş tanrıçası Athena için Akropol'ün en seçkin yerinde  yaptırılmıştır.

Dionysos Tapınağı, tiyatro terasının kuzeyinde bütün gezi yerine egemen olacak biçimde yaptırılmıştır.

Zeus Sunağı, Athena Tapınağı alanının güneyindedir.

Kaynak : Temel Britannica,